نقش مهدویت در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی

مطالب عمومی

نویسنده

دانش آموخته سطح چهار، جامعةالمصطفی العالمیه، مشهد، ایران.

چکیده

تمدن‌سازی یکی از مسائل محوری اندیشۀ اسلامی معاصر است که در گفتمان انقلاب اسلامی با عنوان «تمدن نوین اسلامی» برجسته شده است. این مفهوم، تمدن را صرفاً در پیشرفت‌های مادی و فناورانه خلاصه نمی‌کند، بلکه آن را نظامی مبتنی بر جهان‌بینی توحیدی، ارزش‌های اخلاقی و عدالت اجتماعی می‌داند. در این میان، باور به مهدویت به‌عنوان یکی از ارکان اساسی تفکر شیعی، نقش مهمی در جهت‌دهی به این نگاه تمدنی ایفا می‌کند. این پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با استفاده از منابع اسلامی و بیانات رهبران فکری انقلاب اسلامی، به تبیین مفهوم مهدویت و بررسی نقش آن در شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اندیشۀ مهدوی، با تأکید بر انتظار آگاهانه و مسئولیت‌محور، زمینه‌ساز کنشگری اجتماعی و تلاش مستمر برای تحقق عدالت اجتماعی است. عدالت، در آموزه‌های مهدوی، نه‌تنها هدف نهایی ظهور منجی الهی، بلکه شرط بنیادین تحقق مدنیت و شکل‌گیری تمدن اصیل اسلامی به شمار می‌آید. بر اساس نتایج تحقیق، گفتمان انقلاب اسلامی با ارائۀ قرائتی پویا از انتظار، تلاش کرده است باور به مهدویت را به نیرویی فعال در مسیر عدالت‌خواهی و تمدن‌سازی تبدیل کند. از این رو، مهدویت می‌تواند به‌عنوان پشتوانه‌ای فکری و انگیزشی، نقش مؤثری در شکل‌گیری و پیشبرد تمدن نوین اسلامی ایفا نماید.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم.
ابن‌خلدون، عبدالرحمن بن محمد. (۱۳۸۲). مقدمه ابن‌خلدون (ترجمه محمد پروین گنابادی). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. بیروت: دار صادر.
بلخی، سید اسماعیل. (۱۳۷۸). دیوان بلخی. بی‌جا: ارگان نشراتی سیدجمال‌الدین حسینی.
پناهیان، علیرضا. (۱۳۹۱). انتظار عامیانه عالمانه عارفانه. تهران: بیان معنوی.
توین‌بی، آرنولد. (۱۳۹۳). بررسی تاریخ (ترجمه محمدحسین آریا). تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
خامنه‌ای، سید علی. (بی‌تا). تمدن نوین اسلامی در کلام آیت‌الله خامنه‌ای. تهران: دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای.
خمینی، روح‌الله. (۱۳۸۹). صحیفه امام (چاپ پنجم). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
دهخدا، علی‌اکبر. (۱۳۷۸). لغت‌نامه (سنت‌نامه) (ج ۴). تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۱۲ق). مفردات ألفاظ القرآن (تحقیق صفوان عدنان داوودی). دمشق: دارالقلم.
راولز، جان. (۱۳۸۸). عدالت به مثابه انصاف (ترجمه عرفان ثابتی، چاپ سوم). تهران: نشر ققنوس.
سبحانی، جعفر. (بی‌تا). الأضواء علی عقائد الشیعة الإمامیة. قم: مؤسسه امام صادق.
طباطبایی، سید محمدحسین. (۱۴۱۷ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۴۰۹ق). کتاب العین. قم: دارالهجرة.
کفیل، محمدصادق. (۱۳۸۳). عدالت مهدوی در اندیشه مقام معظم رهبری. اصفهان: مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه.
مطهری، مرتضی. (۱۳۵۴). امدادهای غیبی در زندگی بشر. تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی. (۱۳۷۸). مجموعه آثار (چاپ نهم). تهران: انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی. (۱۳۹۸ق). قیام و انقلاب مهدی. تهران: انتشارات حکمت.
مطهری، مرتضی. (بی‌تا). جامعه و تاریخ. تهران: انتشارات صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر. (۱۳۹۲). حکومت جهانی مهدی. قم: انتشارات نسل جوان.
موسوی گیلانی، رضی. (۱۳۸۵). دکترین مهدویت. تهران: بنیاد فرهنگی حضرت مهدی موعود.